Er komen steeds meer onthullingen over Operatie Midas, het onderzoek naar corruptie binnen de Oekraïense politieke top. Er zijn nieuwe details over de werking van het corruptieschema, en sinds deze week is er ook een belangrijke nieuwe verdachte: president Zelensky’s voormalige stafchef Andri Jermak. Chris Colijn legt uit wat er tot nu toe bekend is.

Toenmalig defensieminister Roestem Oemerov (links) en stafchef Andri Jermak in Parijs in 2024. Foto: Ludovic Marin / ANP / AFP

Van de voormalige stafchef van president Volodymyr Zelensky werd al lange tijd vermoed dat hij op enige wijze betrokken was bij het corruptieschandaal dat sinds vorig jaar in de openbaarheid speelt in Oekraïne. Sinds deze week is Andri Jermak officieel verdachte in 'Operatie Midas'. Het is een klap voor Zelensky, die steeds moeilijker kan ontkennen dat hij kennis had van de corruptie binnen zijn eigen kring.

Onderzoekers van anticorruptie-instelling NABOe en journalisten van nieuwssite Oekraïnska Pravda delen steeds meer informatie over de ingewikkelde en uitgebreide Operatie Midas. Met elk stukje nieuwe informatie wordt duidelijker: dit is een schandaal van ongekende omvang, waar veel vertrouwelingen van president Zelensky bij betrokken zijn. Het onderzoek raakt aan twee uiterst gevoelig onderwerpen: de financiering en verdediging van energiecentrales, en de financiering van de grootste producent van Oekraïense langeafstandswapens.

Hoe het schandaal begon: Energoatom

Afgelopen najaar werd bekend dat onderaannemers van het staatsenergiebedrijf Energoatom zo’n tien procent van de waarde van hun contracten moest afdragen aan de zakenman Timoer Minditsj en zijn compagnons. Het ging onder andere over contracten voor verdedigingsmaatregelen rondom energiecentrales. In totaal zouden zeker tientallen miljoenen euro’s zijn verduisterd. Over die initiële onthullingen publiceerde RAAM in november 2025 een apart artikel.

Timoer Minditsj is niet zomaar een zakenman. Hij is mede-eigenaar van Kvartal 95, het entertainmentbedrijf waar Volodymyr Zelensky werkte totdat hij in 2019 president werd. De twee waren zakenpartners, en bleven ook in contact na het begin van Zelensky’s presidentiële termijn. En Minditsj lijkt aan het hoofd te staan van wat de anticorruptie-instellingen NABOe en SAP een ‘criminele organisatie’ noemen.

Onder de verdachten zijn nu: Timoer Minditsj, voormalig stafchef Andri Jermak, voormalig minister van Nationale Eenheid Oleksi Tsjernysjov en voormalig minister van Energie Herman Haloestsjenko. Minditsj vluchtte in november naar Israël, vlak voordat agenten van NABOe bij hem aanbelden voor een huiszoeking.

Betrokkenheid van Jermak

De woning van Jermak werd afgelopen november al doorzocht in verband met Operatie Midas, maar de stafchef was toen nog geen verdachte omdat er onvoldoende bewijs zou zijn. Wel moest hij kort na de huiszoeking aftreden vanwege zijn mogelijke betrokkenheid bij de zaak. Zelensky liet in november weten dat hij zijn stafchef had weggestuurd om de politieke eenheid en rust in het land te bewaren.

Sinds deze week is Jermak officieel verdachte, maar hij ontkent alle beschuldigingen. ‘Ik heb één appartement, en één auto, die ziet u daar staan’, zei hij toen de onderzoeksjournalist Mychailo Tkatsj hem op straat confronteerde nadat bekend werd dat de voormalige stafchef verdachte is. Toen hij een dag later in de rechtszaal verscheen, sprak hij journalisten toe: ‘Ik wil ook opmerken dat ik vanaf vijf uur ’s ochtends op 24 februari 2022 praktisch constant in het kantoor van de president was en daar woonde.’

Jermak laat weten dat hij hoopt op een eerlijke en onafhankelijke rechtsgang, en benadrukt steeds dat het landsbelang voor hem op één staat. ‘We zullen allemaal veel vragen stellen over wie waar was op de 24^e februari, wat deze of gene concreet heeft gedaan om Oekraïne te helpen deze oorlog te winnen.’

In een WhatsApp-gesprek met honderden journalisten van Oekraïense en internationale media, waaronder RAAM, reageert Zelensky’s woordvoerder Dmytro Lytvyn koeltjes op de laatste ontwikkelingen. ‘Zoals we kunnen zien zijn de procedurele stappen nog gaande, dus het is nog te vroeg om conclusies te trekken.’

De aanklacht tegen de voormalig stafchef

De anticorruptie-instellingen NABOe en SAP laten weten dat Jermak wordt verdacht van betrokkenheid bij witwassen. Tussen 2021 en 2025 (hij werkte van 2020 tot 2025 als stafchef) is er zo’n 7,5 miljoen euro witgewassen door de organisatie van Timoer Minditsj.

Met dat geld worden vier of vijf grote huizen gebouwd in Kozyn, elk met een waarde van zo’n 1,7 miljoen euro. Dat plaatsje, ten zuiden van Kyiv, staat bekend als een oord voor superrijken. Langs de hoofdweg staan hoge hekken om de villa’s af te schermen. Nieuwbouwproject ‘Dynastie’, waar deze huizen worden gebouwd, werd in 2025 ontdekt door onderzoeksjournalisten van Bihus.Info.

Nieuwbouwproject 'Dynastie' in Kozyn, even ten zuiden van Kyiv. Screenshot: Oekraïnska Pravda

Om te verhullen wie de eigenaars moeten worden van de villa’s, werden codenamen gebruikt voor elk gebouw: R1, R2, R3 en R4. Mogelijk zou er nog een gebouw R0 bij komen, voor gemeenschappelijk gebruik.

Volgens het onderzoek van NABOe en SAP is woning R4 bestemd voor voormalig minister Tsjernysjov. Woning R3 zou voor ringleider Timoer Minditsj zijn, en Jermak moest R2 krijgen. Deze drie mannen communiceren via verschillende schuilnamen: Tsjernysjov wordt ‘Che Guevara’ genoemd, Minditsj is ‘Karlsson’ en Jermak is ‘Ali Baba’.

Bij het begin van de bouw van ‘Dynastie’ in juni 2021 werd de grond gezegend door een priester, wiens echtgenote in 2022 op papier eigenaar werd van een van de villa’s. NABOe heeft afbeeldingen vrijgegeven waarop te zien is hoe de villa’s eruit zouden moeten zien.

Zegening van het bouwproject. Screenshot: NABOe

Het Hooggerechtshof voor Corruptie heeft besloten om ‘Dynastie’ geheel onder arrest te plaatsen, en daarom ligt ook de bouw van de huizen nu stil. Opvallend is dat de bouw al voor het begin van de Russische invasie was begonnen.

Wie krijgt villa 'R1'?

Over één huis en één naam heerst onduidelijkheid: R1. Tot nu toe zijn er aanwijzingen dat deze is bestemd voor ene ‘Vova’, en mogelijk is dat niemand minder dan Volodymyr Zelensky.

In de opnames van NABOe spreekt Minditsj met ene ‘Natalja’, die waarschijnlijk toezicht hield op de bouw van de woningen. Hij zegt tegen haar dat ‘Max Donets’ het bouwproject zal bezoeken, en Natalja praat in hetzelfde gesprek over ‘het huis van Vova’. Maksym Donets werkt als hoofd van Zelensky’s persoonlijke beveiliging.

Het beschikbare bewijs is dun, en de leider van NABOe liet op 12 mei nadrukkelijk weten dat Zelensky niet wordt genoemd in het onderzoek. Maar in Oekraïense (sociale) media houdt men er serieus rekening mee dat één van de projecten voor Zelensky is bestemd. ‘Wie zou die Vova – R1 kunnen zijn? Een heel moeilijk raadsel’, schrijft Nastja Stanko, hoofdredacteur van onderzoeksplatform Slidstvo, in een ironisch bericht op X. Het wordt voor de president in ieder geval steeds moeilijker om te ontkennen dat hij afwist van deze corruptie.

De Minditsj Tapes

Naast verdenking tegen Jermak speelt er de afgelopen weken nog een tweede ontwikkeling: de nieuwssite Oekraïnska Pravda deelde meerdere fragmenten uit de zogenoemde ‘Minditsj Tapes’. Onderzoekers van NABOe hebben zo’n duizend uur aan geluidsopnames verzameld van hoofdverdachte Minditsj. De opnames geven aanwijzingen over wie er betrokken zijn, en hoe het corruptieschema werkte.

In de gesprekken komen twee opvallende betrokkenen voor: Roestem Oemerov en Serhi Sjefir. Oemerov diende van 2023 tot 2025 als minister van Defensie, en werkt nu als hoofd van de Nationale Veiligheidsraad. Hij is aangesteld als onderhandelaar namens Oekraïne in de gesprekken over een mogelijk einde aan de oorlog. Serhi Sjefir werkte van 2019 tot 2024 als ‘eerste assistent van de president’. Hij is mede-oprichter van het entertainmentbedrijf Kvartal 95, en een van Zelensky’s beste vrienden.

In de opnames belt Minditsj met Sjefir over de arrestatie van minister Tsjernysjov (ook wel ‘Che Guevara’ of ‘R4’). De twee bespreken hoe ze het beste de borgsom voor Tsjernysjov kunnen betalen. Sjefir vertelt dat hij met meerdere mensen binnen de presidentiële administratie contact heeft gehad over de verdenking tegen Tsjernysjov, en noemt enkele hooggeplaatste ambtenaren en zakenmensen die mogelijk kunnen helpen.

Politieke ontwikkelingen en corruptie in Oekraïne

RAAM volgt de binnenlandse politieke ontwikkelingen, inclusief corruptie-gerelateerde zaken en de reacties onder de bevolking, systematisch op de voet. Vanuit Kyiv doet Chris Colijn regelmatig verslag. 

Meer lezen? Raadpleeg hier onze eerdere verslaggeving:

- Vertrek van Jermak leidt tot politieke reset in Kyiv
- Het Jermak-tijdperk is voorbij
- Zelensky's macht wankelt door corruptie binnen zijn eigen kring
- Protest in Oekraïne na wetswijziging die anticorruptie-instanties verzwakt

Wapenfabrikant Fire Point

In een andere opname belt Minditsj met toenmalig minister van Defensie Roestem Oemerov, over een ander element in het corruptieschandaal: de succesvolle en invloedrijke wapenfabrikant Fire Point. Het bedrijf is verantwoordelijk voor de productie van succesvolle langeafstandsdrones en ook de bekende Flamingo-raket die diep in Rusland doelen raakt. Er zijn twijfels of het bedrijf wel op een eerlijke manier is uitgegroeid tot een belangrijke speler. Het krijgt namelijk veel meer staatscontracten dan andere fabrikanten, en daarnaast lijkt Minditsj financieel betrokken bij het succes.

Tijdens een persbijeenkomst in Kyiv vorig jaar lieten de leiders van Fire Point wel weten dat ze ooit zijn benaderd door Minditsj, die graag de helft van het bedrijf wilde kopen. Ze zeggen dat de gesprekken nergens toe leidden. ‘Minditsj was een van de mensen die interesse hadden om met ons samen te werken’, zei medeoprichter Denys Sjtilerman destijds. ‘De onderhandelingen duurden een hele tijd. Hij was enthousiast, maar uiteindelijk hebben we het aanbod afgewezen.’ Het aanbod zou te laag zijn.

Maar in de gelekte Minditsj Tapes spreekt Timoer Minditsj vrijuit met Oemerov over Fire Point, op een manier die suggereert dat hij de eigenaar of vertegenwoordiger van het bedrijf is. Minditsj klaagt dat Fire Point onvoldoende financiering krijgt van de overheid, terwijl Oemerov spreekt over een budget van zo’n zes miljard euro. Fire Point ontkent dat het ooit zoveel geld heeft ontvangen van het ministerie van Defensie.

Als Minditsj inderdaad geld blijkt te verdienen aan Fire Point, kan het bedrijf worden gedwongen om de wapenproductie tijdelijk stil te leggen. Onder vredige omstandigheden zou dat kunnen, maar in oorlogstijd kan de Oekraïense staat zich niet permitteren dat ’s lands belangrijkste wapenfabrikant de productie staakt. Naar eigen zeggen produceert het bedrijf maandelijks zesduizend langeafstandsdrones, en zestig tot negentig raketten. Daarmee vormt het een cruciaal onderdeel van de campagne om Russische olievoorzieningen en militaire doelen te raken, diep achter het front.

Chris Colijn

Journalist in Kyiv

Chris Colijn woont en werkt in Kyiv als correspondent voor Kennisplatform RAAM, RTL Nieuws en BNR Nieuwsradio.

Er gaan stemmen op om Fire Point te nationaliseren. De anticorruptieraad van het ministerie van Defensie, die bestaat uit vertegenwoordigers vanuit de Oekraïense burgermaatschappij, noemt dat de beste manier om te zorgen dat Fire Point op een transparante manier wordt geleid, maar erkent ook dat het bedrijf in staatshanden mogelijk minder efficiënt zal kunnen produceren. In oorlogstijd mag de staat besluiten om wapenfabrikanten te nationaliseren, vooral als ze een kritieke rol spelen in de verdediging van het land. Het uiteindelijke besluit moet worden genomen door de Nationale Veiligheidsraad, en worden gesteund door de president.

En daarom is het ongemakkelijk dat Roestem Oemerov, het hoofd van de Nationale Veiligheidsraad, in de opnames met Minditsj spreekt. Toen Oemerov nog minister van Defensie was, zou Minditsj bij het ministerie van Defensie hebben aangedrongen op de aanschaf van specifieke Israëlische kogelvrije vesten voor de Oekraïense strijdkrachten. Uiteindelijk werd er wel een contract ondertekend, maar dat werd later verscheurd omdat de geleverde vesten van lage kwaliteit bleken te zijn. 

Oemerov heeft in een reactie laten weten dat de authenticiteit van de geluidsopname waarop hij verschijnt, nog moet worden bevestigd door NABOe en SAP. Naar eigen zeggen heeft hij alle vragen van deze anticorruptie-instellingen beantwoord, en werkt hij volledig mee met het onderzoek. De woordvoerder van Oemerov benadrukt dat het volstrekt normaal is dat een minister van Defensie telefoongesprekken voert over de aanschaf en financiering van wapens voor de Oekraïense strijdkrachten.

Reacties in Oekraïne

De onthullingen van Operatie Midas maken veel los in Oekraïne. ‘Terwijl het bloed in Boetsja nog vers was, bestelden zij dakpannen voor hun huizen’, kopt nieuwssite ZN. De prominente anticorruptie-activist Olha Aivazovska wijst op ‘het onbetamelijke stilzwijgen van de president’ over Operatie Midas. Steeds meer vertrouwelingen van Zelensky zijn aantoonbaar betrokken bij het schandaal, maar de president reageert er vooralsnog niet op.

Een van de mogelijke reacties is het ontslag van Roestem Oemerov. Daar pleiten diverse activisten en politici voor, zoals activist Darja Kalenjoek en de voorzitter van de parlementaire comissie voor corruptiebestrijding Anastasia Radina. 

‘Maar Oemerov is van groot belang voor president Zelensky in zijn contacten met Turkije en de landen in het Midden-Oosten’, schrijft politiek analist Volodymyr Fesenko. ‘Hem ontslaan zou betekenen dat zijn schuld wordt erkend, zij het indirect, en dat zou ook worden opgevat als een teken van zwakte van de president. Daarom zal juist het verdere lot van Oemerov een belangrijke graadmeter zijn voor de verdere ontwikkeling van deze zaak. Uiteindelijk komt het neer op de gebruikelijke vraag: blijft het bij media-ophef, of volgen er verdenkingen, aanklachten en andere concrete juridische stappen?’

Sommige commentaren zijn juist opvallend positief: ‘Wat er vandaag gebeurt, is een direct gevolg van wat er in juli vorig jaar gebeurde, toen duizenden mensen in het hele land met kartonnen borden de straat op gingen om NABOe en SAP te verdedigen’, schrijft activist Serhi Prytoela bijvoorbeeld. Hij verwijst naar de grote demonstraties die op gang kwamen nadat de macht van deze anticorruptie instellingen werd ingeperkt. Mogelijk was Operatie Midas de reden waarom deze instanties ineens aan banden werden gelegd.

En nu?

Operatie Midas loopt nog, en er lijkt nog lang geen definitieve uitkomst. In de komende weken en maanden kunnen nog meer lekken volgen, en kan het schandaal zich nog verder uitbreiden. Het blijft onduidelijk hoe omvangrijk deze zaak wordt, maar in Oekraïne leeft het gevoel dat dit nog niet de laatste onthullingen zijn geweest.

Eén grote vraag blijft hoe dan ook centraal staan: wist president Zelensky hier vanaf? Meerdere ministers, voormalige zakenpartners en zijn belangrijkste vertrouweling zijn allemaal betrokken, en dus lijkt het onwaarschijnlijk dat de president hier helemaal zonder kleerscheuren uit komt. In oorlogstijd, terwijl de Oekraïense staat vecht voor haar onafhankelijke toekomst, is dat uitermate pijnlijk.