In Rusland wordt vandaag het nieuwe schooljaar afgetrapt met een nog verder gemilitariseerd curriculum. Met nieuwe onderwijsmodules in het Russische equivalent van het basis- en voortgezet onderwijs wil minister Sergej Kravtsov het patriottisch fundament op scholen versterken.
Minister Sergej Kravtsov feliciteert scholieren en docenten met de 'Dag van de Kennis', zoals de eerste schooldag op 1 september in Rusland bekendstaat. Screenshot: Ministerie van Onderwijs van de Russische Federatie
1 september betekent in de hele Russische Federatie het begin van het nieuwe schooljaar. In het curriculum zijn serieuze veranderingen doorgevoerd ten opzichte van voorgaande jaren. Het vak ‘Grondbeginselen van Veiligheid en Verdediging van het Vaderland’ wordt uitgebreid en opgedeeld in de vakken ‘Veiligheid in het dagelijks leven’ en ‘Grondbeginselen van militaire training’. Kinderen in de achtste tot en met de tiende klas (circa 13-17 jaar oud) krijgen in ‘Veiligheid in het dagelijks leven’ onder andere les in procedures bij noodsituaties, (natuur)rampen, weggebruik en online privacy. ‘Grondbeginselen van militaire training’ onderwijst scholieren over de verdediging van het vaderland, militaire dienst, het tegengaan van terrorisme en extremisme, eerste hulp, en onbemande systemen. Veldtraining is ook onderdeel van het vak.
De militarisering van het schoolcurriculum is niet nieuw. Al sinds 2022 leren scholieren onder meer te schieten met kalasjnikovs en granaten te gooien. Maar waar militaire training tot nog toe 20% van ‘Grondbeginselen van Veiligheid en Verdediging van het Vaderland’ in beslag nam, wordt dat aandeel met de opdeling van het vak meer dan verdubbeld.
De militarisering van het onderwijs in beeld
De militarisering van het Russisch onderwijs is duidelijk in beeld gebracht in de Oscarwinnende film Mr Nobody against Putin. Lees hier een analyse van militarisme in het onderwijs naar aanleiding van die film, door onze cultuurcriticus Andrej Archangelski. Joost Bosman interviewde maker Pavel Talankin, die zelf uiteindelijk Rusland moest ontvluchten.
Het Kremlin introduceert dit schooljaar ook het verplichte vak ‘Spirituele en morele cultuur van Rusland’, dat tot op heden nog optioneel was. Daarin moeten leerlingen in de klassen vijf tot en met zeven (circa 10-13 jaar oud) kennismaken met de historische, culturele, en familiewaarden van Rusland. Metropoliet Tichon, een hooggeplaatst figuur in de Russisch-Orthodoxe Kerk, is een van de mensen die meeschreef aan de inhoud van het vak, dat is vormgegeven aan de hand van vijf pijlers:
- Rusland is ons Vaderland: bevorderen van respect voor de geschiedenis en de herinnering aan belangrijke gebeurtenissen;
- Helden en heldendaden: verhalen over mensen wier daden een voorbeeld zijn van moed en toewijding. 83 ‘helden’ zijn hiervoor uitverkoren, waaronder deelnemers aan de ‘speciale militaire operatie’ tegen Oekraïne;
- Familiewaarden en -tradities: liefde, zorg, en respect in het gezin en het doorgeven van ervaringen van generatie op generatie;
- Cultuur en kunst van Rusland: een kennismaking met cultureel erfgoed als onderdeel van de nationale identiteit;
- Barmhartigheid en mededogen: de ontwikkeling van empathie en de bereidheid om anderen te helpen en respecteren.
Elk van de drie nieuwe vakken gaat ongeveer één uur innemen in het weekrooster. Dat gaat ten koste van lesuren in sociale wetenschappen en vreemde talen.
Ook de lijst met goedgekeurde schoolboeken is onder handen genomen door het ministerie van Onderwijs. Een van de toevoegingen is het boek Geschiedenis van onze regio: Donbass en Novorossija. Daarin wordt de geschiedenis van de bezette Oekraïense gebieden uiteengezet, inclusief de meest recente periode van ‘hun terugkeer naar Rusland’. De artistiek ontwerper van het lesboek is overigens niemand minder dan Vladimir Medinski, de adviseur van president Poetin die eerder naar voren werd geschoven als onderhandelaar in de oorlog tegen Oekraïne.
Het nieuwe schoolboek Geschiedenis van onze regio: Donbass en Novorossija. Het ontwerp komt voor rekening van Poetins adviseur Vladimir Medinski. Omslagafbeelding: Vjorstka
Tot slot wordt de schoolbel in Rusland vanaf vandaag vervangen door muziek. Kinderen maken bij het inluiden van de schooldag voortaan kennis met Sovjet- en moderne Russische muziek. Voor september zijn onder meer Pervoklasjka ('Eersteklasser') en Oetsjat v sjkole ('Leren op school') (uitvoering van Edoeard Chil) geselecteerd.
10 jaar RAAM: wij hebben uw hulp nodig
In 2026 bestaat RAAM 10 jaar. Het is geen vanzelfsprekendheid dat we blijven voortbestaan. Daarvoor hebben we uw hulp nodig. Met uw giften kunnen wij auteurs een bescheiden honorarium betalen, onderzoek doen en Kennisplatform RAAM overeind houden. Wij zijn een ANBI: uw gift is aftrekbaar van de belasting.
